Home / บุคคล / คอซิมบี้
เขารัง-ภูเก็ต6

คอซิมบี้

พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี

พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี หรืออีกนาม เป็นที่รู้จักกันดีคือ คอซิมบี้ ณ ระนอง โดยความหมายแปลว่า ผู้มีจิตใจงดงาม เป็นคนระนองโดยกำเนิด  โดยเป็นบุตรคนที่ 4 ของเจ้าเมืองระนอง ซึ่งเป็นคนสุดท้องของ พระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี ผู้มีเชื้อสายจีนฮกเกี้ยน

หลังจากบิดาได้ถึงแก่อนิจกรรมในช่วงแรกนั้น ได้รับเข้าราชการในรัชกาลที่ 5 ในฐานะ หลวงบริรักษ์ โลหะวิสัย หลังจากนั้นแล้ว ได้เลื่อนเป็น พระอัษฏงคตทิศรักษา หรือเจ้าเมือง สระบุรี ในปี พ.ศ.2425

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ ได้เลื่อนขั้นอีกครั้งเพราะเป็นที่พอพระหฤทัย เพราะในการจัดการปกครอง ได้เป็น เจ้าเมืองแห่งตรัง  พ.ศ. 2433

ด้วยความสามารถอันเป็นที่ประจักรต่อสายตาคนทั่วไปในการบริหารพัฒนาบ้านเมือง ในพ.ศ.2455  พระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้รับการโปรดเกล้าให้เป็น สมุหเทศภิบาล หรือผู้สำเร็จราชการในการปกครองสมัยก่อน มลฑลภูเก็ต ซึ่งคำว่า มลฑลภูเก็ตนั้น ไม่ได้มีเพียงจังหวัดภูเก็ตเท่านั้นครับ แต่มีจังหวัด ตรัง พังงา กระบี่ และรวมภูเก็ต รวมกัน

 

ยางพารา

ถ้าพูดถึงยางพาราแล้วนั้น พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ได้ชื่อว่าเป็น บิดาแหงยางพาราไทย

ความคิดที่จะนำยางพารามาปลูกนั้นเกิดขึ้นเมื่อ พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ได้เดินทางไปดูงานที่ประเทศมลายู ได้เกิดความสนใจในต้นยาง จึงมีความคิดที่จะนำมาปลูกในประเทศไทยดูบ้าง อย่างไรก็ตาม เจ้าของสวนยางในสมัยนั้น ไม่ยอมที่จะให้ พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯนำ ต้นยางกลับมาได้  หลังจากนั้น พระยารัษฎานุประดิษฐ์สามารถนำยางมาปลูกได้โดยนำมาจากประเทศอินโดนีเซียเป็นจำนวน 4 ลัง โดย บุตรบุ

ส่วนเหตุผลที่พระยารัษฎานุประดิษฐ์ได้เล็งเห็นประโยขน์ของ ยางพารา ในยุคนั้น เพราะ แนวความคิดที่ว่า  “ความร่ำรวยในอาชีพด้านการเกษตรนั้น คือ ความร่ำรวยของประชาชนโดยทั่ว ๆ ไป และนั่นก็คือความมั่นคงของชาติอันเป็นส่วนรวม”ญธรรมของ พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ คอซิมก้องพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ  ส่งคนไปเรียน การปลูกยาง เพื่อนำมาสอนให้แก่ประชาชน ทั้งยังมีการแจกจ่าย ขาวบ้านให้แก่ชาวบ้าน และส่งเสริมให้ปลูกยางกันทั่วไป จนเรียกยุคนั้นได้ว่า ยุคตื่นยาง

การศึกษา

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ได้เล็งเห็นว่า การศึกษานั้นมีความสำคัญยิ่ง จึงได้สนับสนุนการศึกษาในทุกๆทางที่เอื้ออำนวย ไม่ว่าจะเป็น ใช้วัดแทนโรงเรียน  นิมนต์พระสงฆ์และจัดหาครูที่มีความสามารถมาสอนหนังสือ   ยังได้มีการสอน ภาษาอาหรับ  มลายู และโรงเรียนจีนขึ้นแห่งแรกขึ้น นามว่า โรงเรียนภูเก็ตไทยหัวทั้งนี้ทั้งนั้นยังได้มีการจัดการเรียนการสอน ทั้งภาษา ไทย จีน แก่เด็กทุกคน

เหมืองแร่

ได้มีการเชิญชวนให้ ลงทุนทำเหมืองแร่ในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งส่วนใหญ่นั้น เป็นชาวจีนฮกเกี้ยน จากปีนัง ด้วยความสามารถของท่านนั้น ทำให้ เกิดผลประโยชน์ต่อชาวภูเก็ต โดยใช้เงื่อนไง กฎหมายกาทำเหมืองแร่ว่าด้วยเรื่องผลกระทบจากการทำเหมืองต่อทางน้ำและเส้นทางคมนาคมต่างๆ ที่ผู้ขอสิทธิการทำเหมืองจะต้องชดเชยความเสียหายต่อรัฐ ทำให้ นายเหมืองนั้นต้องสร้าง สาธารณูปโภค เช่น ขุดลอกคูคลองที่ตื้นเขิน,ตัดถนนจากเหมืองเข้าสู่เมือง, สร้างศาลากลาง เรือนจำ บ้านพัก โดยแบบแปลนการสร้างนั้น ล้วนเป็นแบบแปลนที่มาจากต่างประเทศทั้งสิ้น ทำให้มีคำกล่าวว่า ไม่มีที่ใดในประเทศไทยจะโอ่โถงถูกต้องลักษณะเท่าที่ได้สร้างขึ้น ณ เมืองภูเก็ต

 

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯนั้นได้รับการยกย่องจากชาวต่างประเทศ และ ชาวไทยเป็นตำนวนมาก ว่าเป็นผู้มีความสามารถสูง เป็นนักปกครองที่ดี มีความสามารถในการจัดการเรื่องต่างๆได้เป็นอย่างดี เป็นผู้ที่รู้จักใช้ พระเดชพระคุณ ผู้ที่

ทำดีได้จะได้รับการบำเหน็ด ผู้ที่ทำผิดนั้นจะถูกลงโทษโดยทันทีแต่ การลงโทษนั้น เป็นการทำไปเพื่อประโยชน์แก่คนผู้นั้นเอง ตัวอย่างเช่น ทำนาเป็นต้น ซึ่งพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯนั้นสามารถสื่อสารได้ 9 ภาษาจนหนังสือพิมพ์ สเตรตส์เอโก และหนังสือพิมพ์ปีนังกาเซ็ต ซึ่งจำหน่ายที่ปีนัง ได้ลงบทความอาลัยต่อ พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯและได้ยกย่องว่า สมุหเทศาภิบาลที่ยอดเยี่ยม ยากที่จะหาผู้ใดเสมอเหมือนทั้งในอดีตและอนาคต

พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ได้ถูก หมอจันทร์ บริบาล แพทย์ประจำจังหวัดลอบยิง ด้วยปืน เบรานิง หลังจากนั้น 45วัน ได้ถึงแก่อนิจกรรมด้วยสาเหตุเจ็บป่วยจากการถูกยิง เมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ.2456 อายุ 56 ปี ซึ่งการจากไป ของพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯนั้น ได้มีพระราชโทรเลขจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีใจความว่า

“เรามีความเศร้าสลดอย่างยิ่งในอนิจกรรมของบิดาเจ้า ผู้ซึ่งเรายกย่องอย่างสูง ไม่เฉพาะที่เป็นข้าราชการเท่านั้น แต่ยังถือว่าเป็นเพื่อนผู้หนึ่ง ซึ่งเราเศร้าสลดที่ต้องสูญเสียไปเช่นนั้น จงรับความเศร้าสลดและเห็นใจอย่างแท้จริงจากเราด้วย”

 

เป็นไงบ้างครับ กับประวัติ ท่านพระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี หลายท่านอ่านแล้วคงรู้สึกทึ่งในความสามารถของท่านที่วางรากฐานให้ชนชาวภูเก็ตไว้เป็นอย่างดี สิ่งที่ผมนึกถึงหลังจากได้เขียนบทความนี้นั้นคือ ความเกี่ยวข้องกัน ของอดีตและปัจจุบัน โดยมีเวลา เป็นตัวนำพา ไม่ว่าจะเป็น ยางพาราที่เรามีปลูกกันทุกวันนี้ จนสร้างรายได้มากมายให้แก่ประเทศ, รากฐานของนายทุนเหมืองซึ่งเป็นผู้สร้าง สาธารณูปโภคให้แก่ชนชาวภูเก็ต  ที่ได้จับจองที่ดินเหล่านั้นเป็นของตัวเองในภายหลัง, โรงเรียนภูเก็ตไทยหัว ที่เป็นโรงเรียนจีน แห่งแรก และแห่งเดียวที่ยังคงเน้น ภาษาจีน โดยผู้ที่เข้าศึกษาที่นี้ ส่วนใหญ่ ล้วนมีเชื้อสายจีนทั้งสิ้น และสุดท้ายคือ ทำไม คนอย่างท่านพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯนั้น ถึงได้โดนยิงตายโดย คนสนิทของท่านเอง

 

อ้างอิง

ประวัติพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ศูนย์การเรียนรู้ อุตสาหกรรมเหมืองแร่

ประวัติพพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ  , เว๊ปไซด์หนังสือพิมพ์ข่าวสด, น้าชาติ คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

ประวัติพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ  โดย พันธ์ศักดิ์ พลอินทร์

ประวัติพระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ  โดย เว็ปไซด์ ณ ระนอง ดอทคอม

 

 

 

 

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>